Stadsomroeper Jan Vos: ‘Dit is mijn roeping’
“De verhalen, daar draait het om. Díe maken een plek bijzonder,” aldus Jan Vos, al vijftien jaar de stadsomroeper van Meppel.
Aan verhalen gelukkig geen gebrek. Jan kent er honderden. Ga een keer met hem op pad en je merkt al snel dat hij op elke straathoek wel iets weet te vertellen dat zelfs veel Meppelers niet zullen weten.
Het ambacht van stadsomroeper is hem dan ook op het lijf geschreven. Hoewel hij als klein ventje juist zo schuchter was.
“Ik was heel introvert. Ik herinner me een schooltoneelstuk waarin ik een boom was. Het enige dat ik hoefde te doen was de hele voorstelling stilstaan. Meer durfde ik ook niet. Maar het is uiteindelijk toch goedgekomen met me, haha.”
Wat er wél altijd al inzat, was de voorliefde voor geschiedenis. Het liefst had Jan geschiedenis gestudeerd, maar hij werd uiteindelijk werkzaam in het verzekeringswezen. Tot hij door Jaap de Boer, de eigenaar van het welbekende café ’t Plein in Meppel, werd benaderd met de vraag om stadsomroeper te worden.
Intussen is de stadsomroeper niet meer weg te denken op de grote evenementen in en om de stad, zoals natuurlijk de Donderdag Meppel Dagen. Gehuld in zijn opvallende outfit en met een grote bel in de hand loopt Jan opgewekt door de straten en vertelt een ieder die het weten wil wie hij voorstelt.
Jan: “Tot net na de oorlog liep hier in Meppel daadwerkelijk nog een stadsomroeper rond, in dienst van de Gemeente. Of, zoals dat vroeger heette, de schulte en de schepenen, het huidige College van B&W. Behalve het omroepen van de dagelijkse nieuwtjes - dat de ijsbaan open was bijvoorbeeld, of het schip met vis binnengehaald werd, was de stadsomroeper degene die de gemeentebesluiten, de zogenaamde willekeuren, kenbaar moest maken aan de burgers. Geen dankbare taak, want veelal werd hij gezien als de brenger van het slechte nieuws.”
De stadsomroeper van nu is er vooral ‘voor de leuk’. Het is een demonstratieberoep geworden. Maar Jan neemt zijn titel niet minder serieus.
“Voor mij is dit echt een roeping. Ik dweep graag met Meppel en probeer de stad en de omgeving zo positief mogelijk onder de aandacht te krijgen. Maar doordat ik op heel veel plekken kom, zie ik het ook wanneer het ergens minder goed gaat. Dat probeer ik evengoed kenbaar te maken bij de Gemeente.”
Naast het vervullen van de rol van stadsomroeper geeft Jan namelijk ook stadswandelingen, veelal gekoppeld aan een bepaald thema, bijvoorbeeld de Tweede Wereldoorlog of de architectuur in Meppel. Maar vandaag brengt hij het buitengebied van Meppel onder de aandacht.
Jan: “Het Reestdal is zó prachtig. Dat verdient veel meer aandacht. Niet alleen vanwege het landschap en de natuur, maar ook vanwege de monumentale panden. En natuurlijk de verhalen.”
Zo woonde er ruim tweehonderd jaar geleden een boer op steenworp afstand van het pittoreske tolhuisje De Knijpe, gelegen aan De Wetering in buurtschap De Schiphorst. Het tolhuisje vormt een van de highlights van de Route van Geluk, een aanrader voor wie op zoek is naar de mooie plekken in Meppel en omgeving.
“Dáár stond het huisje van boer Wildeboer en zijn gezin,” wijst Jan, met het tolhuisje in zijn rug. “De beste man had goede zaken gedaan tijdens de najaarsmarkt in Meppel en flink wat vee verkocht. Door zijn gefeest in de kroegen had hij echter de aandacht getrokken van het ‘rapalje’, overigens volk waar de stadsomroeper tijdens zulke dagen actief voor waarschuwde. Afijn, Wildeboer vertrok aan het eind van de avond naar huis, met een ‘boes’ vol geld. Hij werd gevolgd en thuis overvallen. Maar weigerde te zeggen waar hij zijn geld had verstopt. Daarop stopten de drie overvallers een bos stro in zijn broek en staken die aan. Wildeboer brak en vertelde waar hij het geld verborgen had. Maar het was al te laat; hij overleefde de aanslag niet. Op de toegangsdeur van de Mariakerk werd daags na de overval een opsporingsbericht gehangen, met daarop een signalement van de daders. Tevergeefs. Een paar jaar later waagden de drie zich opnieuw in Meppel en werden alsnog opgepakt. De aanjager werd ter dood werd veroordeeld.. middels dezelfde manier waarop hij boer Wildeboer vermoord had.”
Hoe gruwelijk het verhaal ook, Jans ogen glimmen wanneer hij het vertelt. Hij is duidelijk in zijn element.
“Ja, het brengt me zoveel vreugde en plezier om dit te mogen doen. Het állerleukste? Er kwam eens een moeder met een kind naar me toe. Die wilde weten of ik gedurende de Donderdag Meppel Dagen toevallig een vaste route volgde door de stad. Want het kind wilde steeds pas mee nadat het mij had gezien. Eerder was er geen land mee te bezeilen. Prachtig toch!”